Tevehhüme İtibar Yoktur

Bildiğiniz üzere Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye(Mecelle), Osman Devleti’nin son döneminde Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir komisyon tarafından oluşturulan bir medeni kanundur. Esas olarak borçlar, eşya ve yargılama hukukuna ilişkin temek prensipleri ifade eder. İlk yüz maddede yer alan genel hukuk kuralları, günümüz hukukunun oluşumuna da büyük katkılar sunmuştur. Yazımızın konusunu oluşturan Mecelle’nin 74.Maddesinde “Tevehhüme i’tibâr yoktur.” Hükmü yer alır. Yani evham veya vehim üzerine hareket edilemez. Bir kişi hakkına hiçbir delile dayanmayan, tamamen şüphe ve kuruntulardan oluşan ihtimallere göre karar verilemez. Aslı olmayan evhamlar yüzünden kişinin hürriyeti sınırlandırılamaz, keyfi baskılar altına alınamaz.  Habbeyi kubbe yapmak yani küçük bir şeyi olduğundan çok farklı göstererek büyütmek tarzında evhamlı propagandalar ile insanlar toplum nazarında küçük düşürülemez. Keçi ve kurt bahanesi gibi bahaneler üzerine hukuk ve adalet tesis edilemez. Adalet, evhama ehemmiyet vermez. Evhamın tesiri ile haksız yere şahıslar aleyhine hareket etmez. Manasız ve yersiz evhamlar üzerine hukuk süreçleri işlemez. Adalet mekanizması; garaz, düşmanlık ve intikam fikirleri ile baruta ateş atmak gibi vaziyetlere girmez. Bir şey daha vukua gelmeden, meydana çıkmadan ve gerçekleşmeden tevehhüm ile imkânat(olabilirlik) üzerine hareket etmek, “yapmamış” ama “yapabilir” demek adaletin mahiyetine uygun değildir. Bu yazı vesilesi ile mecelleyi okumak ve anlamaya çalışmak şahsi hayatımıza da çok katkılar sunacaktır.