Söylemek mi? Yapmak mı?

Bir insanın kişilik ve karakteri söyledikleri üzerinden değil yaptıkları üzerinden değerlendirilir. Evet, konuşmak, söylemek, dillendirmekte önemlidir. Ancak söylenene anlam ve değer kazandırmak onu fiilen yerine getirmekle olur. Buna lisan-ı hâl denilir. İnsan, diliyle ne söylerse söylesin, söylediklerini lisan-ı hâl ile göstermedikçe bir değeri yoktur. Mesela bir insan ben çok adil biriyim diyebilir. Bu adil oluşunun uygulamasını hayatında göstermesi gerekir ki başkasına karşı hem inandırıcı hem tesirli olsun. Yine bir insan haktan-hukuktan, adaletten-doğruluktan, vatan-millet sevgisinden olabildiğince çok bahsedebilir. Bu bahsetmek bizzat yapmakla ve yerine getirmekle birleşmediği takdirde bir anlam ifade etmeyecektir. Kuran-ı Kerim Saf Suresi 2. Ve 3. Ayetlerinde bu yanlışlığa dikkat çeker ve ondan sakındırır. “Ey iman edenler! Niçin yapmayacağınız şeyleri söylüyorsunuz? Yapmayacağınız şeyleri söylemeniz Allah katında çok çirkin bir davranıştır.” Yani ben öylesine konuşuyorum, yapsam ne olur? Yapmasam ne olur? Gibi bir vaziyete girmek çirkin görülen ve bu çirkinliğinden dolayı men edilen bir davranıştır. Onun için söylediklerimiz ve yaptıklarımız arasında bir yakınlık oluşturalım. Bu ayrıca sağlam bir karaktere sahip oluşun göstergesidir. Çok konuşarak kendini ispatlamaya çalışmak ise zayıf kişilik yapısının bir özelliğidir. Bir insan çok kitaplar okuyor, çok bilgilere sahip oluyordur. Bu gayet güzel olmakla birlikte okuduğunu lisan-ı hâl ile de okumak yani okuduğu ile işlemek bundan daha yukarıdadır. Bilmek, bilinenin hayata aksetmesi ile kıymetlenir. Yoksa pratiğe dökülmeyen bilmekler kafada sadece bir yüktür. Unutmayalım ki llsan-ı hal, lisan-ı kalden(dil ile söylemek) daha kuvvetli ve tesirli konuşur.