Reklam
Doç. Dr. Mehmet SARI

Doç. Dr. Mehmet SARI


AFYONKARAHİSAR SEVDALISI ADANALI ZİYA'YI TANIYOR MUYUZ (31)

30 Eylül 2020 - 01:53

“Adanalı Ziya ve Evrâk-ı Hazân” Adlı Kitaptan Bir Sayfa
Bugünkü yazımızda, pazartesi ve salı günkü yazılarımızda hatalı metinlerini vererek bazı değerlendirmelerde bulunduğumuz Ziyâ’nın tasavvufî ve felsefî manzumelerinden, ilk bölümü “tevhid” ikinci bölümü “münâcât” olan “mesnevi”sinin 1-39 beyitler arasındaki “tevhid” bölümünün metnini vermek istiyorum. Anlamını bilmediğimiz kelimeleri sözlüklerden çıkararak üstadın söylemek istediğini ve Ziyâ’yı daha yakından tanıyabiliriz.
 
MESNEVİ (SERMEDİYYET VE ÂHİRET)
Fâ'ilâtün Fâ'ilâtün Fâ'ilün
 
1.Zıll sana nisbetle neyse yâ ahi
  Zıllisin bir Zât'ın işte sen dahi
 
2.Sen değil hattâ ser-â-ser kâ'inât
  Sâyedir mevcûd olan ancak o Zât
 
3.Sâye ne mâhiyyeti ma‘lûmdur
  Hîçdir mevhûmdur ma‘dûmdur
 
4.Hâsdır varlık hakîkatde ana
  Mâ-beka bir sâye-i hestî-nümâ
 
5.Yer semâ bunca bedâyî ay güneş
  Hep diyor ki “yok ana ortak bir eş”
 
6.Bak ne kudret intizâm-i ‘âleme
  Berr ü bahre vahşe tayre âdeme
 
7 Hepsinin bir muttarid kanûnı var
  Her Temûzun mutlaka kânûnı var
 
8.Yâ ne milyarlarca o necm-i fezâ
  Sanki bir âvîze-i vahdet-serâ
 
9.Her biri bir devr içinde bî-sütûn
  Yek-nesak ahkâmda meş'al-nümûn
 
10.Külfete hâcet ne bir nâçîz mûr
   'İbret-i dânâ veleh-zâ-yi şu'ûr
 
11.'Akl ider mi vehme artık ser-fürû
   Bir tesâdüfden çıkar mı hîç bu/bû
 
12.Bir tesâdüf pek açık kavl-i sakîm
   Bî-tereddüd reddider 'akl-ı selîm
 
13.Yâ tabî'atdır diyenler Hâlık’a
   Bakmamış mı bunca sun'-i bârika
 
14.Sorsanız idrâki yok dirler anın
    Bak nenin aşın diler artık cânın
 
15.'Âkil olsun halk Hâlık bî-şu'ûr
   Hîç olur mu böyle fikr-i mendebûr
 
16.Bir züğürt iğnâ ider mi diğeri
   Kendisinde yok ki virsin serseri
 
17.Tut ki biz de pey-rev olduk anlara
    Ol zamân olmaz mı iş başdan kara
 
18.Bunca ‘âlemler kemâl âbâdlar
    Bunca ‘âlimler hakîm üstâdlar
 
19.Külfet-i tanzîmler ta'lîmler
    Muhterîler kâşif-i ıklîmler
 
20.Verziş-i sabr ü sebât-ı ibtilâ’
    Bir tükenmez mâcerâ-yı i'tilâ’
 
21.Almıyan dünyâda hîç bir kâm-ı dil
    Hûn-i dille kahr olanlar muttasıl
 
22.Sell-i seyf-i gadr iden bunca zalûm
   Gizli gizli cân yakan eşhâs-ı şûm
 
23.Hakk yolunda cân viren mazlûmlar
    Hâk-i gamda göz yuman ma'sûmlar
 
24.Muhtelif bunca şu'ûn-i sîne-der
    Bulmasın mı bir mükâfâta makar
 
25.Görmesin mi bir ‘ukûbet kan döken
    Kalkmasın mı hâk-i zilletde çöken
 
26. Âhiret yoksa berây-ı 'adl ü dâd
    Parçalan ey hâme kahr ol ey midâd
 
27.Hep 'abes olmaz mı sonra kâ'inât
    Fen hüner başdan başa bir türrehât
 
28.Jâl-i hâlık mı değil lâf-i şeref
    Bir avuç toprağa ithâf-i şeref
 
29.Hîç olunca âhir-i hâl-i enâm
    Neymiş âsâr-ı şeref ibkâ-yı nâm
 
30.Lübbü yok bir kışr-i hâk ise hayât
    Hâke saç hep varını çirk-âba at
 
31.Âh yok yok vardır elbet bir yapan
     Pek açık berzahdadır yoldan sapan
32.'Akl ile vicdân diyor ki mutlakâ
     Vardır insânlarda bir rûh-ı bekâ
 
33.Bunca san‘at bunca ibdâ‘-i behî
    Yokluğa hâşâ ki olsun müntehî
 
34.Zümre-i insân bu rûh idrâk ile
    Bir tutulsun mı has ü hâşâk ile
 
35.Vâkı'â mümkün değil bir nehc-i hak
    Hâlık’ı mâhiyyetiyle anlamak
 
36.Öyle bir deryâ ki sâhil nâ-pezîr
     Mevcesinde çalkanır bâlâ vü zîr
 
37.İbtidâ’ yok intihâ’ hayret-nümûd
    Hîç mahdûda sığar mı bî-hudûd
 
38.Hâlık’a hâlık tasavvur bir daha
    Bir müselsel kayd-ı zincîr-i belâ
 
39.'Akl idrâkinde gitdikce gider
     'Âkıbet hayrân kalır teslîm ider
........................................................”
(Şiirin tam metni, yakında yayımlanacak olan “ADANALI ZİYA ve ŞİİRLERİ” adlı kitabımızda verilmiştir).
(YARIN DEVAM EDECEK)

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum

Son Yazılar