Reklam
Doç. Dr. Mehmet SARI

Doç. Dr. Mehmet SARI

İRFAN SOFRASI

NAMDAR RAHMİ KARATAY

06 Eylül 2021 - 02:38

Afyonkarahisar, yolların kesiştiği bir şehrimiz olduğu gibi gönüllerin de buluştuğu bir şehrimizdir. Gülaboğlu Muhammed Askerî, Hasan Ekmel, İbrahim Türabî, Yusuf Zülalî, Adanalı Ziya, Eflâtun Cem Güney, Edip Ali Bakı, M. Saadettin Aygen gibi gönlünde Afyon sevdasını taşıyan, bu sevda ile uzun yıllar Afyon’a ve afyonlulara hizmet eden, Afyonlu olmamakla birlikte Afyonlu kabul edilen şahsiyetlerden biri de Namdar Rahmi Karatay’dır.
Öğretmen, araştırmacı, yazar ve şair Namdar Rahmi Karatay, “Namdar Rahmi Karatay’ın Hikâyesi” adlı makale, Taşpınar’daki muhtelif yazılar,  Afyonkarahisar Edebiyatı adlı kitap başta olmak üzere kaynaklarda verilen bilgilere göre 24 Kasım 1896'da Kütahya'da doğdu. Babası, Konya, Afyonkarahisar ve Kütahya’da efkaf memuru olarak görev yapan Mehmet Rahmi, annesi Hanife Hanım’dır. Ali Birinci’nin, “Tam ismiyle Mehmet Namdar Şehâb Rahmi Karatay’dır” dediği Karatay, ilk (ibtidaiye) ve orta (rüştiye) öğrenimini Kütahya'da, lise (idadi) öğrenimini Konya'da yaptı. Bir müddet Konya, Karahisarı Sahip ve Ankara’da öğretmenlik yapan Karatay, 1925-1928 yılları arasında Sorbonne Üniversitesi'nde Felsefe eğitimi gördü. Türkiye’ye döndükten sonra Konya, Afyonkarahisar ve Bursa'da Felsefe öğretmenliği yaptı. Bir süre Ankara’da görev yapan Karatay, tekrar Afyonkarahisar’da ve Bursa’da öğretmen olarak hizmet etti. “Namdar Rahmi Karatay’ın Hikâyesi”nde verilen bilgilere göre Fatma Süeda Hanım’la evlenen Karatay’ın bu evlilikten Ali Başak ve Zehra Yeşim adlarında iki çocukları dünyaya geldi. Dolmabahçe Sarayı’nda yapılan “Birinci Türk Dili Kurultayı”na da katılan Karatay, burada Atatürk’ün iltifatlarına mazhar oldu.  1940’lı yıllarda Ankara Gazi Terbiye Enstitüsü’nde Edebiyat öğretmeni, İstanbul Erkek Öğretmen Okulu’nda Türkçe öğretmeni olarak da görev yaptı. 1952’de emekli olarak İzmir’e yerleşen Namdar Rahmi Karatay, 26 Ağustos 1953 tarihinde İzmir'de vefat etti.
Namdar Rahmi Karatay, Felsefe öğretmeni olarak eğitimciliğiyle, çıkardığı gazete ve dergilerle, yazdığı yazılarıyla, Türk Ocağı başta olmak üzere çeşitli yerlerde aldığı görev ve idareciliği ile Afyonkarahisar'a hizmet etmiş ve Afyonkarahisarlı olmamakla beraber Afyonkarahisar Edebiyatı’nda madde oluşturulmuş şahsiyetlerdendir. Türk Ocağı Afyonkarahisar Şubesi Reisliği yaptığı yıllarda Atatürk, yurt ziyaretleri kapsamında Latife Hanım'la birlikte 23 Mart 1923'te Afyonkarahisar'a gelir ve Türk Ocağını ziyaret eder. Ocak Reisi Namdar Rahmi (Karatay) düzenlenen brifingde yaptıkları faaliyetleri, Afyonkarahisarlıların vatanseverliğini ve çalışkanlığını Atatürk'e arz eder. Birçok çalışmada Arap harfli ve Latin harfli metni verilen Atatürk'ün meşhur, Türk Ocağı hatıra defterine yazdıkları, Afyonkarahisar halkına hitapları ve Latife Hanım'la birlikte çekilen fotoğrafları bu döneme aittir.
Namdar Rahmi Karatay, Afyon Halkevi’nin yayın organı olarak, “Dil, Edebiyat, Tarih Şubesi” tarafından 19 Birinci Teşrin 1932 tarihinde çıkarılmaya başlayan Taşpınar dergisisinde de Edip Ali Bakı, Süleyman Hilmi Gönçer, Osman Attila, Sami Akyol, İzzet Ulvi Aykut, Mehmet Zihni Çerçel, Şefik Görkay, Kâzım Nami Duru, Orhan Şaik Gökyay, Vehbi Çizmeci, A. Mahir Erkmen, Muzaffer Görktan gibi isimlerin arasında yer alır.
Eğitimciliği sırasında bulunduğu yerlerde Babalık, Uludağ, Nur, Milli Mecmua gibi dergi ve gazeteler çıkaran Namdar Rahmi Karatay, buralarda felsefî, edebî, fikrî ve kültürel yazılar yazmış; makale, piyes, mektup ve şiirler neşretmiştir. Karatay, eğitmen ve idareci olarak yaptığı görevleri, yazdığı makaleleri yanında edebiyatımızda usta bir hiciv şairi ve filozof olarak da yer almıştır. Görev yaptığı yerlerdeki birçok dergi ve gazetede yazıları bulunan Karatay’ın, Afyonkarahisar’ın mahalli yayınlarından Afyonkarahisar’da Nur ve Taşpınar dergileri başta olmak üzere çeşitli dergi ve gazetelerde yazıları neşr edilmiştir. Bazıları şöyledir:

  • "Bir Garp Mütefekkir Nazarında İslamiyet", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 7,10 Ağustos 1924, s. 3.
  • "Elem ve Sanat- Sanat ve Gurur- Elem ve Ahlak", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 27, Ağustos 1926, s.1-3.
  • "Kudretiyat Nokta-i Nazarından- Ferdi ve İçtimai Ruhiyat", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 26, Kasım 1925, s.1,2.
  • "Sanat ve Esaret- Sanat ve Hürriyet",Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 29, Ekim 1926, s.1,2.
  • "Ziya Gökalp", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 15, 1Mart 1925, s. 5,6.
  • "Bir Anıt", Taşpınar, S. 34, Afyon, 19 Ağustos 1935, s. 171-174.
  • "İçtimaiyat Tetkikleri", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 47-48, 15 Mart 1928, s.4, 5.
  • "Beşeriyat-Antropoloji", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 6, 15 Temmuz 1924, s. 3.
  • "Fertçilik- Cemiyetçilik", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 10, 10 Eylül 1924, s. 3-5.
  • "Lisan Meselesi", Afyonkarahisar'da Nur, Nu: 20, 1 Mayıs 1925, s.3-5.
Kitapları:
  • Felsefî Meslekler Vokabüleri, Doğan Matbaası, Afyon, 1932.
  • Namık Kemal ve İdealizmi-Sosyoloji ve Psikoloji Bakımından Bir Etüt, Ankara Kitabevi, Bursa, 1941.
  • Yazma Dersleri, Maarif Matbaası, İstanbul, 1945.
  • Paris Mektupları, Berksoy Basımevi, İstanbul, 952.
  • Geçti Bor’un Pazarı, Yenilik Matbaası, İstanbul, 1952.
Vefatının 68. yılında Namdar Rahmi Karatay’ı rahmetle yad ediyorum. Ruhu şad mekânı cennet olsun.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum