Emekli maaşı hesaplamalarında uzun süredir tartışılan dönem farkları için yeni bir reform çalışması başlatıldı. 1999 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası çalışma sürelerine göre ayrı ayrı yapılan maaş hesaplamalarının sadeleştirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda bir komisyon kurularak mevcut sistemin yeniden ele alınması süreci başladı.
Mevcut Sistem Nasıl İşliyor?
Bugün emekli aylıkları üç farklı döneme göre hesaplanıyor:
1999 öncesi
2000–2008 arası
2008 sonrası
Her dönem için farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve güncelleme katsayıları uygulanıyor. Bu nedenle özellikle 1999 öncesi uzun süre çalışmış sigortalılar daha avantajlı konuma geçiyor.
Hesaplamada temel alınan unsurlar şunlar:
Ödenen primler (Prime Esas Kazanç)
Döneme göre belirlenen ABO oranları
Güncelleme katsayısı
Enflasyon oranı ve büyümenin yüzde 30’u
İçinde bulunulan yılın zam oranları
Bu çok katmanlı yapı, emekli maaşları arasında ciddi farklar oluşmasına neden oluyor ve sistemin aktüeryal dengesini zorlayacak.
Reformla Hedeflenen Değişiklikler
Yeni düzenlemeyle birlikte şu başlıklar öne çıkıyor:
Üçlü hesaplama sistemi yerine tek formül
Tüm sigortalılar için sabit ABO uygulaması
Enflasyon artışlarının yeniden düzenlenmesi
Zam farklarının azaltılması
Sistemin daha sürdürülebilir hale getirilmesi
Amaç, daha adil ve şeffaf bir maaş hesaplama sistemi oluşturmak.
Maaş Farkları Azalacak mı?
Mevcut uygulamada SSK ve Bağ-Kur emeklileri 6 aylık enflasyon oranında zam alırken, memur emeklileri toplu sözleşme hükümlerine göre artış görüyor. Yeni modelde zam sisteminin eşitlenmesi veya aylık artışların her ay gerçekleşen enflasyona göre yapılması seçenekleri değerlendiriliyor.
Bu değişiklikle maaş erimesinin önlenmesi ve refah payı tartışmalarının azaltılması hedefleniyor.
Yeni sistemde yalnızca yatırılan prim tutarı değil, toplam çalışma gün sayısının da maaş üzerinde daha belirleyici olması planlanıyor. Güncelleme katsayısının sadeleştirilmesiyle yıllar arasındaki hesap farklarının azaltılması amaçlanıyor.
2019’dan bu yana uygulanan taban maaş sistemi, düşük gelirli emekliler için avantaj sağlasa da kök maaş dengesizliklerini tam olarak çözemedi. Reform kapsamında:
Taban maaş uygulamasının kaldırılması
Kök maaşlara kademeli seyyanen artış yapılması
gibi alternatifler gündemde bulunuyor.
SSK ve Bağ-Kur Farkı Giderilecek mi?
2008’de yapılan reformla kurumlar Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında birleşmişti. Ancak maaş bağlama sistemlerinde norm birliği tam olarak sağlanamadı.
Yeni düzenlemede:
SSK ve Bağ-Kur maaş hesaplama sistemlerinin eşitlenmesi
Bağ-Kur prim gün şartının 9.000 günden 7.200 güne düşürülmesi
gibi başlıkların da masada olduğu belirtiliyor.
Öncelikli Reform Başlıkları
Aylık bağlama oranının sadeleştirilmesi
Enflasyon artış modelinin değiştirilmesi
Zam farklarının giderilmesi
Aktüeryal dengenin güçlendirilmesi
Sistemde daha uzun süre kalmayı teşvik eden yapı kurulması
Yapılması planlanan değişiklikler hayata geçerse, milyonlarca emekli için daha öngörülebilir ve dengeli bir maaş sistemi oluşturulması hedeflendiği belirtildi.
Yorumlar
Kalan Karakter: