21 Şubat 2026 tarihli ve 33175 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik” yürürlüğe girdi.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, istilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenmesini amaçlıyor.
Yönetmelik; karasal ve sucul istilacı yabancı türlerin kasıtlı ya da kasıtsız olarak ülkeye girişinin ve yayılmasının engellenmesine ilişkin usul ve esasları düzenliyor. İnsan müdahalesi olmadan doğal yayılış alanını değiştiren türler, genetiği değiştirilmiş organizmalar ve bazı mevzuat kapsamındaki organizmalar ise düzenleme dışında bırakıldı.
Ulusal İstilacı Yabancı Tür Listesi Oluşturulacak
Düzenlemeye göre, istilacı yabancı türlerin belirlenmesi için “Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi” oluşturulacak ve düzenli olarak güncellenecek. Bir türün listeye alınabilmesi için bilimsel ve teknik kanıtlarla yabancı tür olduğunun tespit edilmesi, ülke içinde yayılma potansiyeli taşıması ve biyolojik çeşitlilik ile ekosistem hizmetleri üzerinde ciddi olumsuz etki riski barındırması gerekecek.
Liste, teknik danışma gruplarının çalışmaları doğrultusunda hazırlanacak ve Komisyon kararıyla Bakanlığın internet sitesinde yayımlanacak. Komisyon listeyi üç yılda bir kapsamlı şekilde gözden geçirecek.
Yasaklar ve İzin Şartları
UİST listesine giren türler; ülke sınırlarına sokulamayacak, taşınamayacak, üretilemeyecek, ticarete konu edilemeyecek ve çevreye salınamayacak. Ancak bilimsel çalışmalar, tıbbi kullanım ya da üstün kamu yararı gibi durumlarda kapalı muhafaza şartıyla izin verilebilecek.
İzin verilen türler için kaçma veya yayılma riskine karşı acil durum planı hazırlanması zorunlu olacak. Kurallara aykırı hareket edenler hakkında idari yaptırımlar uygulanacak.
Erken Tespit ve Hızlı Müdahale
Yönetmelikle birlikte istilacı türlerin erken tespiti için ulusal bir izleme sistemi kurulacak. Yeni tespit edilen türler için hızlı imha önlemleri devreye alınacak. Geniş yayılımlı türler için ise kontrol, sınırlandırma ve yönetim planları hazırlanacak.
Ayrıca istilacı türler nedeniyle zarar gören ekosistemlerin restorasyonu için fayda-maliyet analizi yapılacak ve gerekli durumlarda iyileştirme çalışmaları yürütülecek.
Yönetmelik, Avrupa Birliği’nin istilacı yabancı türlere ilişkin düzenlemeleri dikkate alınarak hazırlandı. Uygulama ve denetim süreci, Bakanlık koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte yürütülecek.
Düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlandığı 21 Şubat 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.
Yorumlar
Kalan Karakter: