2025 yılı verileri, Türkiye'nin akran zorbalığına karşı çok boyutlu bir planla hareket ettiğini, saha çalışmalarından dijital uygulamalara, okul içi rehberlik faaliyetlerinden sağlık destek programlarına kadar geniş bir alanda koordineli şekilde mücadele edildiğini ortaya koyuyor.
Türkiye’de 13,8 Çocuk Her Ay Zorbalığa Maruz Kalıyor
2022 Türkiye Çocuk Araştırması’na göre çocukların yüzde 13,8’i ayda en az bir kez akran zorbalığına maruz kalıyor. TÜİK’in 0–17 yaş grubunda yaptığı çalışmada kız çocuklarında bu oran %14,2, erkek çocuklarında ise %13,4 olarak ölçüldü.
Uzmanlar, zorbalığın yalnızca bireysel değil aynı zamanda toplumsal bir sorun olduğuna dikkat çekiyor. Okul performansındaki düşüş, uyku problemleri, kaygı ve depresyon belirtileri zorbalığın çocuklar üzerindeki etkileri arasında gösteriliyor.
Akran Zorbalığı Tanımı ve Türleri
Yetkililerin açıklamasına göre akran zorbalığı “bir öğrencinin kendinden güçsüz gördüğü bir diğer öğrenciye bilinçli, kasıtlı ve tekrar eden şekilde zarar vermesi” olarak tanımlanıyor.
Zorbalığın dört temel türü bulunuyor:
- Fiziksel zorbalık: İtme, vurma, tekme, çelme takma vb.
- Sözlü zorbalık: Hakaret, isim takma, tehdit, aşağılayıcı söylemler.
- Sosyal zorbalık: Dışlama, dedikodu, küçük düşürme.
- Siber zorbalık: İnternetten hakaret, kişisel bilgilerin yayılması, dijital taciz.
Özellikle siber zorbalığın dijitalleşmeyle hızla arttığı ve çocukları en görünmez şekilde etkileyen risklerden biri hâline geldiği belirtildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından Çok Boyutlu Çalışmalar
9.504 Çocuğa “Akrandan Akrana” Eğitim
2025 yılında Çocuk Hakları İl Çocuk Komiteleri tarafından 81 ilde 139 eğitim düzenlendi ve 9.504 çocuğa akran zorbalığı konusunda farkındalık kazandırıldı.
1 Milyonu Aşan Kullanıcı “İlk Öğretmenim Ailem” Uygulamasında
Akran zorbalığı eğitim içeriklerinin de bulunduğu mobil uygulamaya 1 milyon 25 binden fazla kişi erişti.
UNICEF ile Ortak Projeler
Bakanlığın UNICEF iş birliğiyle yürüttüğü iki önemli proje öne çıkıyor:
- Akran Zorbalığı Odaklı Psikososyal Destek Programı:
- 6–18 yaş arası çocuklara ve ebeveynlere yönelik 8 oturumluk eğitim içeriyor.
- Ulusal Saha Araştırması:
- Türkiye genelinde zorbalığın yaygınlığı, türleri ve etkileri bilimsel olarak ölçülecek; sonuçlar ulusal politika belgesi hâline getirilecek.
Sağlık Bakanlığı: 5.323 Başvuru, 14.326 Danışmanlık Hizmeti
Sağlık Bakanlığı, 2025’in ilk dokuz ayında Sağlıklı Hayat Merkezlerine akran zorbalığı gerekçesiyle 5.323 başvuru yapıldığını, aynı dönemde 14.326 danışmanlık hizmeti verildiğini açıkladı.
107 Bin Kişiye Eğitim
Aynı yıl içinde sağlık birimlerinde 107.306 kişiye akran zorbalığı eğitimi düzenlendi.
EASE Programı ile Duygusal Destek
Ön ergenlik yıllarına yönelik 7 haftalık EASE Programı kapsamında çocuklar ve aileler duygusal becerilerini güçlendirmeye yönelik grup çalışmalarına katılıyor.
Millî Eğitim Bakanlığından Kapsamlı Okul Programları
44 Bin Rehber Öğretmen ile Ülke Genelinde Mücadele
MEB, tüm okullarda görev yapan 44.129 rehber öğretmen ve psikolojik danışman ile akran zorbalığına karşı hem önleyici hem iyileştirici programlar yürütüyor.
Milyonlarca Öğrenci ve Veliyi Kapsayan Eğitimler
MEB’in yıllara göre eğitim verileri dikkat çekiyor:
- 2020–2021: 569.508 öğrenci
- 2021–2022: 2.516.430 öğrenci
- 2022–2023: 2.716.482 öğrenci
- 2023–2024: 4.309.331 öğrenci
- 2024–2025: 6.393.853 öğrenci ve 60.605 öğretmen
Ayrıca 2024–2025 döneminde 338.590 veliye akran zorbalığı farkındalık eğitimi verildi.
Sosyal Duygusal Beceriler Programı
2024–2025’te sosyal duygusal becerilerin geliştirilmesi genel hedef olarak belirlendi. Bu kapsamda:
- 5.219.843 öğrenci
- 39.482 öğretmen
- 329.434 veli
eğitim aldı.
2025–2026 Yeni Tema: “Aile İçi İletişim, Çocuk Hakları ve Çocuk Kıymeti"
Yeni dönemde hedef, çocukların öz saygısını güçlendirerek şiddet riskini azaltmak. Eylül’den itibaren:
- 2.979.919 öğrenci
- 237.130 veli
bu kapsamda çalışmalara dahil edildi.
Danışmanlık Tedbiri için 14 Yeni Modül
Aile ve okul iş birliğiyle 7–11 yaş, 12–18 yaş ve ailelere yönelik 8 oturumluk modüller hazırlandı. Modüller şunları içeriyor:
- Şiddet davranışının azaltılması
- Duygusal becerilerin geliştirilmesi
- Güvenli ilişkiler
- Öfke kontrolü
- Hak ve sorumluluk bilinci
Siber Zorbalık Eğitimleri
Öğrencilerin dijital dünyada bilinçli hareket etmesi için siber zorbalık programları uygulanıyor. MEB ayrıca ilkokullara yönelik “İkizlerin Hikâyesi” ve “Kahramanın Maceraları” kitaplarını hazırladı.
Okullardaki Artış İddialarına Bakanlıktan Açıklama
Son yıllarda medyada yer alan zorbalık haberlerinin artması üzerine MEB kapsamlı bir değerlendirme yaptı. Buna göre:
- Haberlerin %50’si bilgilendirici, %50’si olay içerikli.
- Olayların %70’i okul dışında gerçekleşiyor.
- Aynı olayın farklı başlıklarla tekrar tekrar haberleştirilmesi, “okullarda artış” algısı oluşturuyor.
Bakanlık, bu nedenle okullarda zorbalığın arttığı yönündeki iddiaların tek başına doğru bir tablo yansıtmadığını belirtti.
Yorumlar
Kalan Karakter: