Pakistan ile Afganistan arasında Durand Hattı boyunca tırmanan çatışmalar ve karşılıklı operasyonlar, Türkiye ve Katar arabuluculuğunda sağlanan ateşkesi zora soktu. TTP tehdidi, sivil kayıplar ve mülteci krizi iki ülke arasındaki güven bunalımını derinleştiriyor.
DURAND HATTI’NDA TARİHÎ ANLAŞMAZLIK YENİDEN ALEVLENDİ
Pakistan ile Afganistan arasındaki 2.640 kilometrelik Durand Hattı boyunca çatışmaların şiddetlenmesi, iki ülkeyi yeniden savaş eşiğine getirdi. 1893’te İngiliz Hindistanı ile Afganistan arasında çizilen sınır, Peştun kabilelerini ikiye bölmesi nedeniyle Kabil yönetimi tarafından resmî olarak tanınmıyor. Afganistan, Pakistan’ın sınır hattına inşa ettiği bariyerleri “işgal hattı” olarak nitelendirirken; Torkham ve Spin Boldak geçiş noktaları gerginliğin merkezinde yer alıyor.
TTP TEHDİDİ SINIR ÖTESİ OPERASYONLARI ARTIRDI
Pakistan, Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) unsurlarının Afganistan’ın Kunar, Paktika ve Nangarhar vilayetlerinde yeniden örgütlendiğini belirterek 2025 boyunca sınır ötesi hava ve kara operasyonları düzenledi. Afganistan yönetimi ise bu operasyonları egemenlik ihlali olarak değerlendirdi. Karşılıklı suçlamalar, iki ülke ordularını doğrudan karşı karşıya getiren çatışmalara dönüştü.
SINIR ÇATIŞMALARINDA SİVİL KAYIPLAR
2025 Ekim ayında Torkham ve Spin Boldak sınır kapılarında yaşanan çatışmalarda sivillerin hayatını kaybettiği bildirildi. Pakistan, operasyonları ulusal güvenlik gerekçesiyle savunurken; Afganistan hava saldırılarını sert biçimde eleştirdi. Son günlerde artan askeri hareketlilik, sınır hattındaki yerleşimlerde yaşayan siviller için güvenlik riskini büyüttü.
MÜLTECİ KRİZİ VE SOSYAL GERİLİM DERİNLEŞİYOR
Pakistan’da 3 milyondan fazla Afgan mülteci bulunuyor. Güvenlik gerilimlerinin arttığı dönemlerde mülteciler hedef hâline gelirken, 2023’te bir milyondan fazla Afgan’ın geri gönderilmesi iki ülke ilişkilerini daha da karmaşıklaştırdı. Uzmanlar, sınır çatışmalarının yeni göç dalgalarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
EKONOMİK BAĞIMLILIK GERİLİMDEN ETKİLENİYOR
Denize çıkışı olmayan Afganistan’ın dış ticareti büyük ölçüde Pakistan üzerinden yürütülüyor. 2010 tarihli Afganistan–Pakistan Transit Ticaret Anlaşması (APTTA) ekonomik bağı kurumsallaştırsa da güvenlik krizleri ticareti sekteye uğratıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2023’te 1,86 milyar dolar olarak kaydedildi.
TALİBAN SONRASI BEKLENTİLER KARŞILANMADI
Taliban’ın 2021’de Kabil’de yeniden iktidara gelmesi Pakistan’da başlangıçta olumlu karşılanmıştı. Ancak TTP saldırılarının artması ve sınır gerilimlerinin sürmesi, iki ülke ilişkilerinde hayal kırıklığı yarattı. 2023 ve 2024 boyunca sınır hattında çok sayıda silahlı çatışma yaşandı.
TÜRKİYE VE KATAR ARABULUCULUĞU: ATEŞKES KIRILGAN
19 Ekim 2025’te Türkiye ve Katar arabuluculuğunda imzalanan ateşkes; Torkham ve Spin Boldak’ta askeri faaliyetlerin durdurulması, istihbarat paylaşımı ve TTP’ye karşı ortak mekanizma kurulmasını öngörüyordu. Ancak son operasyonlar ve karşılıklı saldırı açıklamaları ateşkesi fiilen zayıflattı.
SON OPERASYONLAR: KARŞILIKLI SALDIRI AÇIKLAMALARI
Pakistan ordusu, Afganistan topraklarında belirlenen askeri hedeflerin vurulduğunu ve ciddi kayıplar verdirildiğini açıkladı. Afganistan yönetimi ise Pakistan askeri noktalarına karşı geniş çaplı taarruz başlatıldığını duyurdu. Sınır hattındaki çatışmaların yoğunluğu, bölgesel savaş riskini yeniden gündeme taşıdı.
GÜVEN KRİZİ SÜRÜYOR
Durand Hattı boyunca süren karşılıklı saldırılar, Pakistan ile Afganistan arasındaki diplomatik sürecin sınırlı ilerlediğini gösteriyor. Pakistan yönetimi, Afganistan’daki Taliban idaresini sınır güvenliği konusunda yetersiz kalmakla suçlarken; Afganistan ise Pakistan’ın hava operasyonlarını egemenliğe açık ihlal olarak nitelendiriyor. Uzmanlara göre kalıcı çözüm için sınırın statüsü, TTP varlığı ve mülteci meselesinde kapsamlı diplomatik müzakere gerekiyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: