EYT sonrası 9 Eylül 1999 tarihine takılan milyonlar için kademeli emeklilik modeli yeniden tartışılıyor. Uzmanlara göre seçim sürecine doğru düzenleme beklentisi artarken, yaklaşık 3,8 milyon sigortalıyı ilgilendiren yeni geçiş formülü gündemde.
1 GÜNLÜK FARK EMEKLİLİKTE BÜYÜK UÇURUM YARATTI
Türkiye’de emeklilik sistemi, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar açısından tartışılmaya devam ediyor. Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar yaş şartı olmadan emekli olabilirken, 9 Eylül 1999’da sigorta girişi olan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaş şartına tabi tutuldu. Bu durum, sigorta başlangıcındaki 24 saatlik farkın emeklilik yaşında 15-17 yıla varan fark oluşturması nedeniyle kamuoyunda “adalet” tartışmalarını gündeme getirdi. Söz konusu kesim, kademeli emeklilik düzenlemesi talebini artırdı.
KADEMELİ EMEKLİLİK MODELİ EN ÇOK KONUŞULAN FORMÜL
1999 sonrası sigortalılar için en çok tartışılan çözüm modeli kademeli emeklilik oldu. Bu modelle, 9 Eylül 1999 sonrası sisteme girenler için yaş şartının sigorta başlangıç tarihine göre kademeli şekilde düşürülmesi öngörülüyor. Böylece EYT ile oluşan keskin geçişin yumuşatılması hedefleniyor. Uzmanlar, bu düzenlemenin hem adalet algısını güçlendirmesi hem de emeklilik sistemindeki ani yaş sıçramasını azaltması açısından önem taşıdığı görüşünü dile getiriyor.
2008 SONRASI SİGORTALILAR İÇİN İKİNCİ KIRILMA
Emeklilik sisteminde ikinci büyük değişim 1 Mayıs 2008’de yürürlüğe giren reformla gerçekleşti. Bu tarihten sonra emeklilik yaşı kademeli olarak artırılarak 65’e kadar yükseltildi. Uzmanlara göre bu değişim, yalnızca 1999 sonrası değil 2008 sonrası sigortalılar açısından da yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Olası bir kademeli emeklilik düzenlemesinde 2008 sonrası sigortalılar için yeni bir dengesizlik oluşmaması gerektiği vurgulanıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK İÇİN 5 KRİTİK KRİTER
Uzman değerlendirmelerine göre kademeli emeklilik modelinin uygulanabilmesi için şu temel şartların sağlanması gerekiyor:
EYT KAPSAMININ KORUNMASI
1999 geçişindeki ani yaş sıçramasının yumuşatılması
Erken yaşta emekliliği teşvik etmeyecek denge kurulması
Mali yük ve bütçe etkisinin şeffaf hesaplanması
2008 sonrası sigortalılar için yeni adaletsizlik oluşmaması
SEÇİM SÜRECİNDE GÜNDEMİN ÜST SIRALARINDA
9 Eylül 1999 sonrası sigortalıların düzenleme talebinin giderek arttığı belirtiliyor. Emeklilikteki sert geçişin adalet algısını zedelediği ifade edilirken, mali denge ve bütçe sürdürülebilirliğinin de düzenleme sürecinde belirleyici olacağı kaydediliyor.
Yaklaşık 3 milyon 800 bin sigortalıyı ilgilendiren kademeli emeklilik düzenlemesinin seçim sürecine doğru daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor. Düzenlemenin hayata geçirilip geçirilmeyeceği milyonlar tarafından yakından takip ediliyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: