Reklam
Doç. Dr. Mehmet SARI

Doç. Dr. Mehmet SARI


AFYONKARAHİSAR SEVDALISI ADANALI ZİYA'YI TANIYOR MUYUZ (38)

08 Ekim 2020 - 03:23

“Adanalı Ziya ve Evrâk-ı Hazân” Adlı Kitaptan Bir Sayfa
Dünkü yazımızda hataları üzerinde durduğumuz gazelin, el yazması metinden (Mecmû’a, Mevlâna Müzesi A. Gölpınarlı Kütüphanesi, Yz. Nu: 212, vr. 57b-58a) hareketle oluşturduğumuz Latin harfli metni, günümüz Türkçesine aktarılmış şekli ve Arap harfli el yazması metni bugünkü konumuzdur.
Gazel, redifinden anlaşılacağı gibi “göz” üzerine kurulmuştur. Sevgilinin güzellik unsurlarından boy, saç, yüz, ağız, dudak, kaş, kirpik gibi göz de çeşitli teşbih ve tasavvurlarla çokça kullanılmıştır. Şiirlerde, şekil itibariyle bademe, nergise, “sad” ve “he” harfine benzetilen gözün hileci, sihirli, cadı, mest edici, can alıcı, kan içici gibi özellikleri vardır:
GAZEL
Fâ'ilâtün Fâ'ilâtün Fâ'ilâtün Fâ'ilün

  1. Oldu her hakk-âşinânın kıble-gâhı gözlerin
Kimden öğrendi bu sihr-efken nigâhı gözlerin
(Gözlerin, her hakkı tanıyanın kıblesi (Mekke’si) oldu. Gözlerin, bu sihirli bakışı kimden öğrendi?)
  1. Bakmaz oldum a'yan-i halka hirâs-ı fitneden
Gönlüme verdi bu ders-i intibâhı gözlerin
(Fitne korkusundan (dedikodu çıkacağından) halkın gözüne bak(a)maz oldum. Bu uyanıklık (gözaçıklığı) dersini gönlüme, gözlerin öğretti).
  1. Verme ruhsat reh-güzerde cünbiş-i fettânına
Olmasın ızlâle behl-i râhı gözlerin
(Geçilen yolda (geçitte), fitneye, fesata teşvik eden hareketlenmeye fırsat verme. Gözlerin, yol ehlini (yolunda gideni), doğru yoldan çıkarmaya (azdırmaya) sebep olmasın).
  1. Rûh u ten yek-diğerinden ayrılır zann eylerim
Gözlerimle irtibât etdikce gâhî gözlerin
(Bazen, gözlerin gözlerimle irtibat ettikçe (göz göze geldikçe);Can ve ten(in), biri birinden ayrılacağını (canın tenden çıkacağını, öleceğimi) zanneylerdim).
  1. Murg-zâr-ı dil nasıl olmaz dûçâr-ı pîç ü tâb
Şâh-bâz-âsâ süzüldükce devâhî gözlerin
(Felaketler (getiren) gözlerin, şahbaz (avcı doğan kuşu) gibi süzüldükçe; (Ölümle karşı karşıya gelen) gönül kuşu(m), nasıl telaşa düşmez, şaşkınlık içinde olmaz).
  1. Nûr-ı 'aynım eyleme agmâz eden sensin beni
Muhtazır bîmâr-ı 'aşk işte güvâhî gözlerin
(Gözümün nuru, beni göz yumar hale getiren (öldüren) sensin; (etme) eyleme. Can çekişen aşk hastası işte (karşında) görmektesin; (buna) gözlerin şahittir).
 

 
(Şiirin tenkitli metni, yakında yayımlanacak olan “ADANALI ZİYA ve ŞİİRLERİ” adlı kitabımızda verilmiştir).
(YARIN DEVAM EDECEK)

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum

Son Yazılar